Heeft u regelmatig last van ratten rond een stal, schuur, erf, opslagruimte of bedrijfspand? Dan wilt u waarschijnlijk weten of het om een enkele rat gaat of dat er inmiddels sprake is van een rattenplaag.
Eén waarneming betekent niet automatisch dat er een grote populatie aanwezig is. Ratten leven echter verborgen en zijn vooral actief wanneer het rustig is. Daardoor kan de werkelijke omvang van de rattenoverlast groter zijn dan u op het eerste gezicht denkt.
In dit artikel leest u wanneer er sprake kan zijn van een rattenplaag, welke signalen wijzen op structurele overlast en wat nodig is om het probleem effectief aan te pakken.
In het kort
Van een rattenplaag is niet alleen sprake wanneer u veel ratten tegelijk ziet. Terugkerende waarnemingen, activiteit op meerdere plaatsen en sporen die snel opnieuw verschijnen, kunnen wijzen op een vaste populatie. Een effectieve aanpak bestaat uit inspectie, het beperken van aantrekkelijke omstandigheden en, wanneer dat nodig is, gerichte populatiereductie.
Wanneer is er sprake van een rattenplaag?
Er bestaat geen vast aantal waarbij enkele ratten ineens een rattenplaag vormen. In de praktijk wordt vooral gekeken naar de duur, frequentie en verspreiding van de activiteit.
Wanneer u één keer een rat ziet die daarna niet meer wordt waargenomen, kan het om een passerend dier gaan. Worden ratten gedurende meerdere dagen of weken gezien, keren sporen na het schoonmaken snel terug of wordt op verschillende plaatsen activiteit vastgesteld? Dan is de kans groter dat zich op of rond de locatie een vaste populatie bevindt.
Een rattenplaag wordt daarom meestal niet herkend aan één afzonderlijk signaal, maar aan een combinatie van waarnemingen die blijft terugkeren.
Eén rat gezien: wat zegt dat over de populatie?
Eén waargenomen rat hoeft niet te betekenen dat er direct sprake is van een rattenplaag. Toch is het verstandig om de situatie serieus te nemen.
De rat die u ziet, is namelijk niet noodzakelijk de enige aanwezige rat. De dieren bewegen zich vaak langs beschutte routes en laten zich maar kort zien. Vooral wanneer er voldoende voedsel, water en schuilgelegenheid beschikbaar is, kunnen meerdere ratten lange tijd vrijwel onopgemerkt aanwezig blijven.
Signalen die kunnen wijzen op structurele rattenoverlast zijn:
- ratten die gedurende langere tijd worden gezien;
- activiteit op meerdere plaatsen;
- sporen die na het schoonmaken snel terugkeren;
- nieuwe waarnemingen kort na een bestrijdingsactie.
Ratten proberen mensen en andere verstoringen zoveel mogelijk te vermijden. Ze zijn meestal actief in de schemering, ’s nachts of op andere rustige momenten. Daardoor kan er al langere tijd rattenoverlast bestaan voordat de dieren regelmatig worden gezien.
Met wildcamera’s, nachtzicht- of warmtebeeldapparatuur wordt vaak meer activiteit waargenomen dan overdag met het blote oog zichtbaar is. Een locatie waar af en toe één rat wordt gezien, kan in werkelijkheid door meerdere dieren worden bezocht.
Het aantal ratten dat u op één moment ziet, zegt daarom niet alles. De frequentie van de waarnemingen en de snelheid waarmee de activiteit terugkeert, geven vaak een vollediger beeld.
Lees ook: Ratten op erf, in stal of schuur herkennen.
Ratten overdag: een teken van een rattenplaag?
Ratten zijn doorgaans het actiefst tijdens rustige uren. Wanneer zij overdag verschijnen, kan dit betekenen dat voedsel gemakkelijk bereikbaar is, dat zij zijn verstoord of dat er binnen de populatie concurrentie bestaat.
Bij een grotere populatie moeten sommige ratten eerder of langer op zoek naar voedsel. Een rat die overdag wordt gezien, kan daarom een aanwijzing zijn dat er meer activiteit aanwezig is dan gedacht.
Een waarneming overdag bewijst op zichzelf echter niet dat er een grote plaag is. De combinatie met andere signalen is bepalend.
Waarom klemmen niet altijd voldoende resultaat geven
Klemmen kunnen onderdeel zijn van rattenbestrijding, maar de effectiviteit hangt sterk af van de plaatsing, het aantal ratten en het gedrag van de dieren.
Ratten zijn van nature neofoob. Dat betekent dat zij voorzichtig of wantrouwend kunnen reageren op nieuwe voorwerpen in hun omgeving. Een nieuw geplaatste klem kan daardoor langere tijd worden gemeden. Sommige ratten wennen eraan en benaderen de klem uiteindelijk, terwijl andere dieren afstand blijven houden.
Wanneer af en toe één rat wordt gevangen, wil dat dus niet zeggen dat de volledige populatie is verwijderd. Zeker bij grotere of verspreide populaties kan de activiteit doorgaan terwijl de vangst beperkt blijft.
Ziet u korte tijd na een vangst opnieuw ratten, dan zijn mogelijk niet alle dieren verwijderd. Het kan ook betekenen dat de locatie nog steeds aantrekkelijk is voor ratten uit de omgeving. Zolang voedsel bereikbaar blijft of geschikte schuilplaatsen aanwezig blijven, kan de overlast voortduren.
Klemmen kunnen nuttig zijn, maar moeten op de juiste locaties worden geplaatst en regelmatig worden gecontroleerd. Wanneer de vangsten achterblijven terwijl de rattenoverlast voortduurt, kan een andere of aanvullende aanpak nodig zijn.
Wat moet u doen bij een rattenplaag?
Wie zich afvraagt “hoe kom ik van ratten af?”, zoekt vaak naar één snelle maatregel. In werkelijkheid bestaat effectieve schadebestrijding meestal uit meerdere maatregelen die op elkaar aansluiten.
Het beperken van bereikbaar voedsel, het opruimen van beschutte plaatsen en het afsluiten van toegangsopeningen kunnen belangrijke onderdelen van de aanpak zijn. Wanneer zich al een vaste populatie heeft gevormd, is daarnaast gerichte populatiereductie nodig.
Schadebestrijding gaat daarmee verder dan alleen het verwijderen van ratten. Het doel is ook om vervuiling, knaagschade en risico’s voor de bedrijfsvoering te beperken en nieuwe overlast zoveel mogelijk te voorkomen.
Leg waarnemingen vast
Noteer waar en wanneer u ratten ziet. Maak foto’s van sporen voordat u deze verwijdert en controleer of ze na het schoonmaken opnieuw verschijnen.
Heeft u keutels aangetroffen en twijfelt u of deze van ratten of muizen zijn? Lees dan Rattenkeutels herkennen: hoe weet u of u last heeft van ratten?
Beperk bereikbaar voedsel
Controleer voeropslag, afval, compost, gemorste producten en voedselvoorraden. Vooral rond stallen en verblijven voor kippen of ander pluimvee kan voer dat op de grond blijft liggen ratten aantrekken.
Ook kleine hoeveelheden voer die dagelijks beschikbaar zijn, kunnen ratten op een locatie houden.
Controleer mogelijke schuilplaatsen
Let op begroeiing, pallets, opgeslagen materialen, kruipruimtes en slecht afgesloten gebouwen. Houd er rekening mee dat de plaats waar u een rat ziet niet altijd de plaats is waar hij verblijft.
Verstoor sporen niet te vroeg
Het direct dichtmaken van alle holen of openingen is niet altijd verstandig. Ratten kunnen een andere uitgang maken of zich naar een minder zichtbare plaats verplaatsen. Eerst moet duidelijk worden hoe zij de locatie gebruiken.
Laat terugkerende overlast onderzoeken
Wanneer ratten regelmatig worden gezien, sporen snel terugkeren of eerdere maatregelen onvoldoende resultaat geven, is een professionele inspectie verstandig.
De risico’s van te lang wachten
Een beginnende rattenplaag is doorgaans beter beheersbaar dan een populatie die zich al langere tijd heeft kunnen vestigen.
Wanneer niet tijdig wordt ingegrepen, kunnen ratten zich verder verspreiden over het terrein of naar aangrenzende gebouwen. Ook de schade en vervuiling kunnen toenemen.
Ratten kunnen onder andere:
- diervoer en levensmiddelen verontreinigen;
- verpakkingen en opgeslagen producten beschadigen;
- kabels, isolatie, hout en kunststof aanknagen;
- urine en keutels achterlaten;
- gangen graven onder vloeren, bestrating of taluds;
- risico’s veroorzaken voor hygiëne en voedselveiligheid;
- de bedrijfsvoering verstoren.
Hoe langer een vaste populatie aanwezig is, hoe uitgebreider de bestrijding vaak moet worden.
Hoe kunt u een rattenplaag bestrijden?
Een rattenplaag bestrijden begint met het beoordelen van de aard en omvang van het probleem. Daarbij moet duidelijk worden waar de ratten actief zijn, waardoor zij worden aangetrokken en welke methode op de locatie veilig kan worden toegepast.
Op basis van die inspectie kan een plan van aanpak worden opgesteld. Daarin worden preventieve maatregelen gecombineerd met een passende methode om de aanwezige populatie te verkleinen.
Alleen enkele zichtbare dieren verwijderen is niet altijd voldoende. Wanneer een deel van de populatie achterblijft of nieuwe ratten gemakkelijk toegang houden tot de locatie, kan de overlast snel terugkeren.
Op geschikte locaties kan gericht afschot met een PCP-luchtbuks worden ingezet voor populatiereductie. Hierbij worden de ratten tijdens hun actieve uren opgespoord met nachtzicht- en warmtebeeldapparatuur.
Het voordeel van deze methode is dat actieve dieren gericht kunnen worden bestreden. Tijdens de bestrijding wordt bovendien zichtbaar hoeveel activiteit er aanwezig is en op welke plaatsen de ratten zich verplaatsen.
Gericht afschot staat niet op zichzelf. Ook bij deze methode blijven inspectie, oorzaakanalyse en preventieve maatregelen belangrijke onderdelen van de aanpak.
Lees ook: Ratten bestrijden zonder gif: veilig en gericht afschot met de PCP-luchtbuks.
Wanneer professionele schadebestrijding inschakelen?
Professionele hulp is verstandig wanneer:
- u meerdere ratten ziet;
- ratten gedurende langere tijd blijven terugkomen;
- ratten ook overdag verschijnen;
- voer of opgeslagen producten worden aangevreten;
- klemmen onvoldoende resultaat opleveren;
- u niet kunt vaststellen waar de ratten vandaan komen;
- ratten zich rond dierenverblijven of voedselopslag bevinden;
- de overlast risico’s veroorzaakt voor hygiëne of bedrijfsvoering.
Hoe eerder de omvang en oorzaak van het probleem worden vastgesteld, hoe gerichter de bestrijding kan worden uitgevoerd.
Blijft de rattenoverlast terugkeren?
Terugkerende activiteit kan erop wijzen dat niet de volledige populatie is verwijderd of dat de omstandigheden op de locatie nog steeds aantrekkelijk zijn. Een gerichte inspectie maakt duidelijk welke aanpak nodig is.
Last van ratten?
Heeft u regelmatig last van ratten rond een erf, stal, schuur, voeropslag, magazijn of bedrijfsterrein? Wacht dan niet totdat de overlast zich verder uitbreidt.
PCP Schadebestrijding onderzoekt de aard en omvang van de activiteit en stelt vast welke omstandigheden de rattenoverlast in stand houden. Waar de locatie daarvoor geschikt is, kan de aanwezige populatie veilig, gericht en geruisloos worden bestreden met een PCP-luchtbuks, nachtzicht en warmtebeeldapparatuur.
Laat de situatie beoordelen en voorkom dat beginnende rattenoverlast uitgroeit tot een grotere rattenplaag.